Xun Xiaofanzheng o przyszłości adaptacyjnej rekonstrukcji poprzez zbiorową niepewność

Xun interesuje się rekonstrukcją i zachowaniem istniejących budynków – widać to zarówno w jego profesjonalnych projektach ponownego wykorzystania w Nowym Jorku, jak i poza nimi. Często zauważa, że wykorzystanie istniejących budynków nie tylko jest bardziej ekonomiczne, ale także oferuje zestaw ograniczeń, które często inspirować twórcze rozwiązania architektoniczne. Najważniejsze, ponowne wykorzystanie istniejących konstrukcji znacznie zmniejsza zużycie materiałów, energii i wysiłku potrzebnego do stworzenia nowych przestrzeni – co w końcowym rozrachunku jest odpowiedzialnym krokiem w kierunku zrównoważonego przyszłości.

Wychowany w Chinach, Xun miał okazję zobaczyć boom rozwoju i ogromne kampanie budowlane, które przebiegły miasta chińskie od reform gospodarczych lat 80. Zaczęła się formować jego własna krytyka współczesnego planowania miejskiego poprzez projekt badawczy „Fazowe kolektywy”, który krótko opisuje trzema pojęciami: bolszewizm, FLABBność i niepewność.

Jeśli byłby jeden termin, który mógłby opisać stan planowania miejskiego w Chinach dziś, byłby to bolszewizm. Według Xuna, w ciągu ostatnich pięćdziesięciu lat chińskie miasta przeszły dwie duże fale planowania i budowy. Z dwóch ostatnich, najnowsza wywołała powszechne zjawisko bolszewizmu. Nieruchomość stała się jednym z najbardziej dominujących źródeł dochodu dla lokalnych władz po reformach gospodarczych z 1978 roku, które pozwoliły na komercjalizację ziemi. Ogromne obszary wsi lub ziemi rolniczych na obrzeżach miast systematycznie planowane i przekształcane w obiekty komercyjne. Aby osiągnąć maksymalny zysk przy minimalnych wysiłkach, ziemia często dzielona jest na duże działki. Rentowność takiego planowania również decyduje o typie budowanych budynków. Większość nowych obiektów ma jednoznaczny przeznaczenie – niezależnie czy chodzi o mieszkania, biura czy detali. Budynki bolszewizmu budowane są przez duże korporacje i zarządzane przez najemców, którzy często również są częścią dużych korporacji.

Xun twierdzi, że architektura bolszewizmu obejmuje również język niezrozumiałości. Objętości budynków, często pokryte jednolitym materiałem lub panelową obudową, nie rozwijają różnic między funkcjonalnością wewnętrznej. Taka bezinteresowność wyraża się jasno w fałdzie, pozwalając budynkom stać się samodzielnymi jednostkami. Miasto staje się serią wysp, gdzie prawie nie ma możliwości ani chęci tworzenia znaczących sąsiedztw wewnętrznych. Wysokie, zamknięte kompleksy mieszkaniowe i struktury komercyjne usuwają przestrzeń pośrednią między wspólnym a indywidualnym, a w pewnym sensie – sam kolektyw. Z utratą funkcji obywatelskich ulice stają się jedynie obszarami skupienia, zazwyczaj całkowicie zamkniętymi. Prywatyzacja przestrzeni publicznych nakłada bardziej restrykcyjne ograniczenia na to, kto może wejść, i jak długo może się tam zatrzymać.

Wiele osób może się zdziwić, ale projekt podkreśla starszy typologiczny wzór, przeciwstawny „bolszewizmowi”: bloki mieszkalne budowane w okresie gospodarki planowej od lat 50. Jak i bolszewizm, te budynki często budowane centralnie i planowane. Te małe co do skali struktury reprezentują erę zbiorowej ubóstwa. Xun opisuje ten typ z entuzjazmem: „Wyrósłem wśród nich i nazywam je z ciepłem Pięciopiętrowymi Blokami Mieszkalnymi (lub FLABB). Są powszechne w każdym chińskim mieście i głęboko zakorzenione w ostatniej pamięci Chin”.

Co interesuje Xuna, to fakt, że FLABB-y oferują zupełnie inny podejście do architektury miejskiej w porównaniu do architektury bolszewizmu. Obszary miasta wypełnione FLABB-ami znajdują się na znacznie bardziej dostępnym poziomie – budynki same w sobie są mniejsze, a ulice węższe. Cały pierwszy piętro tych kompleksów z czasem przekształcił się w liczne restauracje, bary, sklepy, apteki i inne.

Wzrost lokalnego biznesu stworzył gęste pasy handlowe. Często nie spełniają standardów, są przepełnione i kompaktowe, ale duża liczba takich sklepów zapewnia wiele opcji i konkurencję. Najważniejsze, jak zauważa Xun: „ich mały rozmiar i gęstość pozwala na niskie koszty eksploatacji, co ostatecznie sprawia, że ich produkty – jedzenie, napoje i usługi – stają się dostępne”.

W przeciwieństwie do architektury bolszewizmu, FLABB-y są zrozumiałe, dostępne i programowo elastyczne. Często zawartość działalności biznesowej wylewa się na ulicę, co dodatkowo zwiększa ich widoczność. Biznes oferowany przez FLABB-y znacznie bardziej dostępny i trwalszy niż duże projekty komercyjne. Podstawowe rozmiary sklepów w budynku bezpośrednio zależą od rozmiaru jednostek mieszkalnych, które wcześniej istniały. Ponieważ mieszkalne pokoje często mają konstrukcję z nieściskanych ścian, poziome rozszerzanie często jest ograniczone do kilku strukturalnych sekcji. Niesiony system ścian kontroluje skale działalności, ale pozwala jej rozwijać się w ramach.

Projekt badawczy Xuna dąży do zmiany typologii FLABB-ności i przywrócenia gęstości aktywności w centrum miasta. Chce to osiągnąć poprzez serię demontaży, dodatków i rekonstrukcji typologii FLABB-ów. Na poziomie budynku, jakość neutralności programowej, ukryta cecha FLABB-ności, staje się widoczna. Na poziomie bloku, wcześniej zamkniętych jednowymiarowych form miast, tworzona jest porowatość i warstwowość.

Projekt twierdzi, że rezultatem jest nowe stanowisko „niepewności” – ponieważ budynki stają się programowo neutralne, granica między programami staje się rozmyta lub prawie zanika; demontaże, rozbudowy i dodatki osłabiają poprzednie jednokierunkowe kierowanie bloku, czyniąc go nieokreślonym; najważniejsze, końcowe rezultaty odzwierciedlają złożone pojęcia indywidualnego i zbiorowego w kontekście, który sam w sobie jest nieokreślony.

Ponieważ bolszewizm i FLABB-ność są powszechnymi zjawiskami w chińskich miastach, możliwości lokalne są niemal nieograniczone. Mimo to, Xun wybrał Pekin jako miasto zainteresowania nie tylko z powodu jego symbolicznego znaczenia dla przyjęcia polityki, ale także dlatego, że posiada niektóre z największych bloków miejskich w Chinach. Wiele z tych bloków to dziedzictwo „danwei” – urzędów państwowych, fabryk, korporacji lub miejsc pracy, które oferowały mieszkania swoim pracownikom. Na terenie Jingsong, większość budynków mieszkalnych zbudowana została z identycznym 16-metrowym modułem. Wysoka powtarzalność kompleksów mieszkalnych czyni je idealnymi do testowania różnych interwencji. Projekt skupia się na szóstej sekcji większego obszaru. Ta sekcja oferuje transkty warunków wspólnych, w tym ulicę wschód-zachód, ulicę północ-południe, przejścia i skrzyżowania.

Poprzez „Fazowe kolektywy”, Xun proponuje serię demontaży, dodatków i przejęć grupy pięciu istniejących budynków mieszkalnych o punktowym obciążeniu. Intervencje na poziomie bloku niszczy istniejące jednowymiarowe kierowanie obszaru i wprowadza warstwową porowatość. Na poziomie budynku, ukryta cecha neutralności programowej wewnątrz FLABB-ności staje się jawna. Wewnętrzne dwory i wygody stają się wspólnymi spektaklami.

Konkretne interwencje obejmują:

- przekształcenie istniejących budynków mieszkalnych w strukturę programowo neutralną (rysunek 1.6–1.10)

- dodanie „kolektorów samochodów”, które mogą zostać przekształcone w programowo neutralne przestrzenie

- dwupiętrowe sklepy

- adaptację już istniejących nieużywanych budynków pomocniczych

- wspólne wygody.

Projekt Xuna jest jednocześnie ambitny i delikatny. Adaptacje zaproponowane w projekcie „Fazowe kolektywy” mogą być zastosowane praktycznie w każdym chińskim mieście, całkowicie zmieniając życie w tych dzielnicach z potrzebnymi ulepszeniami. Z drugiej strony, projekt ostrożnie unika zbytniego naruszenia oryginalnej konstrukcji budynków, pozwalając mieszkańcom pozostać na miejscu podczas wszystkich nowych działań. Xun Xiaofanzheng rzeczywiście przedstawił przekonujące argumenty w sprawie adaptacji i ponownego wykorzystania zamiast demontażu i przebudowy.

Pani Xun planuje kontynuować karierę architekta, tworząc przestrzenie, które są jednocześnie klimatycznie odpowiedzialne i społecznie sprawiedliwe. Śledź jego pracę na sunxiefangzheng.com.