Te organizacje nazywają się Silver Human Resources Centers – centra zatrudnienia osób starszych. Ich zadaniem jest pomoc tym, którzy chcą kontynuować pracę po zakończeniu głównej kariery. Jednak są one zorganizowane inaczej niż zwykłe biura pracy.
Gdzie starsi Japończycy znajdują drobne prace
Takie centra funkcjonują w całej Japonii, głównie na poziomie miast i gmin. Według danych japońskiego Ministerstwa Zdrowia, Pracy i Opieki Społecznej w kraju istnieje około 1300 takich organizacji, które łączą w sobie około 700 tysięcy uczestników.
Do lokalnego centrum mogą przystąpić zazwyczaj mieszkańcy w wieku 60 lat i więcej, którzy chcą aktywnie działać i spełniają warunki organizacji. W tym celu należy przystąpić do spotkania informacyjnego, złożyć wniosek oraz zapłacić składkę członkowską.
Przy rejestracji bierze się pod uwagę umiejętności, możliwości fizyczne oraz życzenia danej osoby.
Na przykład były pracownik biurowy może wolać pomoc z dokumentami, a osoba, która lubi ogrodnictwo — pielęgnację roślin. Jednak wybór zajęcia, które nam się podoba, nie gwarantuje otrzymania zlecenia – wszystko zależy od potrzeb danej okolicy.
Jakie prace są oferowane
Jednym z najczęściej występujących rodzajów zadań jest pielęgnacja terenu. Obejmuje to pielenie chwastów, zbieranie liści, przycinanie krzewów oraz inne prace ogrodnicze.
Jednak lista jest znacznie szersza:
Praca na terenie dzielnicy: sprzątanie ulic, pielęgnacja roślin i parkingów.
Proste zadania administracyjne: sortowanie dokumentów, wprowadzanie danych, przygotowywanie przesyłek pocztowych.
Pomoc rodzinom: opieka nad dziećmi, określone formy pomocy domowej dla starszych mieszkańców.
Praca wykorzystująca umiejętności zawodowe: szkolenia, naprawa ubrań, drobne prace stolarskie.
Możliwości różnią się w zależności od miasta. Niektóre ośrodki oferują więcej prac ogrodniczych i gospodarczych, inne – usług administracyjnych.
Organizacja nie powinna przyjmować prac niebezpiecznych i szkodliwych jako zwykłych zadań dla uczestników.
Kto płaci i jak rozdzielane są zlecenia
Załóżmy, że rodzina musi uporządkować mały ogród.
Zamiast szukać wykonawcy w ogłoszeniach prywatnych, można zwrócić się do lokalnego centrum. Organizacja przyjmuje zgłoszenie, precyzuje zadanie i dobiera osobę o odpowiednich umiejętnościach.
Zamawiającymi są nie tylko rodziny, ale także firmy, organizacje zarządzające i instytucje miejskie. Zazwyczaj uczestnicy otrzymują wynagrodzenie za wykonane zadanie. Przy tym centrum stara się rozdzielać możliwości między członkami, dlatego jedna osoba niekoniecznie otrzymuje wszystkie odpowiednie zlecenia.
Główna różnica w porównaniu z zwykłą zatrudnieniem to brak gwarantowanej, stałej pracy oraz ustalonej pensji.
W większości przypadków chodzi o zadania jednorazowe lub pracę tymczasową na podstawie umowy świadczenia usług lub umowy o dzieło. Dla prac, które wymagają stosunku pracy i podporządkowania się pracodawcy, przewidziane są odrębne mechanizmy zatrudniania lub skierowywania pracowników.
Dlaczego Japonia potrzebuje takich centrów
Populacja Japonii się starzeje, a coraz więcej osób osiąga wiek emerytalny, zachowując chęć i możliwość pracy.
Nie każdemu pasuje standardowy dzień pracy. Dla niektórych wygodniej jest zajmować się ogrodem kilka razy w miesiącu, a dla innych – wykonywać znane zadania zawodowe bez stałego harmonogramu.
System centrów umożliwia połączenie tych możliwości z potrzebami danej dzielnicy. Mieszkańcy otrzymują pomoc przy drobnych sprawach, a osoby starsze – możliwość wykorzystania swoich umiejętności, nawiązywania kontaktów oraz uzyskiwania dodatkowego dochodu.
Istnieje też aspekt społeczny. Uczestnicy niektórych centrów angażują się w wolontariat, biorą udział w lokalnych wydarzeniach i komunikują się z innymi członkami organizacji.
Czy to praca dla kontaktów, czy dla pieniędzy?
Ważne jest tutaj, aby nie idealizować japońskiego doświadczenia.
Oficjalnie centra te powstawały między innymi w celu wspierania aktywności i udziału osób starszych w życiu społecznym. Ale to nie oznacza, że wszyscy przychodzą tam wyłącznie po to, by się komunikować.
Dla jednych dodatkowe zarobki stanowią przyjemną możliwość. Dla innych mogą być koniecznością finansową.
Badanie z 2025 roku, oparte na wywiadach z uczestnikami takich centrów, pokazało, że ludzie cenią jednocześnie pieniądze, relacje społeczne oraz możliwość pozostania aktywnymi. Istnieją jednak również ograniczenia: może brakować zleceń, a dochód nie jest gwarantowany. Dlatego Silver Human Resources Centers nie można uważać za zamiennik pełnoetatowej pracy czy emerytury.
Ciekawą cechą japońskiego systemu jest sama organizacja małych zadań. Nie każda osoba starsza musi sama szukać dodatkowej pracy, a mieszkańcy dzielnicy mogą zamówić pomoc przez lokalne centrum. Powstaje w ten sposób praktyczny model: komuś trzeba posprzątać ogród lub uporządkować dokumenty, a ktoś inny jest gotów poświęcić temu kilka godzin. Centrum pomaga im się spotkać.
