Emaliowana garnek z lat siedemdziesiątych może nadal stać w kuchni, podczas gdy obok niego w tym czasie zmieniło się już kilka patelni z powłoką antyprzywierającą. Wydaje się, jakby kiedyś naczynia robiono po prostu „na wieki”. Ale powód jest prostszy:emalia i warstwa antyprzywierająca są zbudowane zupełnie inaczej i starzeją się również w różny sposób.
Dlatego stary garnek czasami przetrwa dekady, natomiast patelnia jest od początku przeznaczona do znacznie ostrożniejszego użytkowania.
Emalia to nie farba
Naczynia emaliowane składają się zazwyczaj z metalowej podstawy pokrytej szklistą warstwą, która utwardza się przy wysokiej temperaturze. Dopóki powierzchnia jest nienaruszona, żywność ma kontakt właśnie z emalią, a nie z metalem.
Takie naczynia mają kilka zalet:
powierzchnia nie wchłania zapachów;
odpowiednie do sosów pomidorowych, kompotów, zup i innych kwaśnych dań;
nie wymagają specjalnego „przygotowania”;
przy ostrożnym użytkowaniu mogą służyć bardzo długo.
Jest jednak wada: emalia jest twarda, ale krucha. Uderzenie o krawędź zlewu lub gwałtowna zmiana temperatury może spowodować pęknięcie lub odprysk.
Dlaczego patelnia antyprzywierająca starzeje się inaczej
W klasycznej patelni antyprzywierającej na metalowej podstawie znajduje się specjalna warstwa pokrycia. Jej zadaniem nie jest przetrwanie pół wieku, lecz stworzenie powierzchni, do której mniej przywiera jedzenie.
Podczas gotowania ta warstwa jest ciągle narażona na obciążenia: nagrzewanie, chłodzenie, mycie, tarcie łyżką do patelni. Nawet przy prawidłowym użytkowaniu jej właściwości stopniowo się zmieniają.
Dlatego zadrapania, odłamywanie się warstwy lub wyraźna utrata właściwości antyprzywierających po kilku latach intensywnego użytkowania nie muszą oznaczać, że patelnia od początku była gorszej jakości.
Czy powłoki „marmurowe” i „granitowe” są trwalsze?
Niekoniecznie. Nazwy takie jak „marmur”, „granit” czy „powłoka kamieniowa” często opisują wygląd lub kategorię marketingową, a nie patelnię pokrytą prawdziwym kamieniem. Za plamistym wzorem mogą kryć się różne technologie: na przykład polimerowa powłoka antyprzywierająca lub ceramiczna z dodatkowymi wypełniaczami.
Dlatego lepiej zwracać uwagę nie na słowo „granit” na pudełku, ale na instrukcję konkretnego producenta: dopuszczalną temperaturę, typ łopatek oraz sposób pielęgnacji.
Jak przedłużyć żywotność garnka emaliowanego
Najważniejsze jest, aby nie testować wytrzymałości szklanej warstwy.
Nie wkładajcie rozgrzanego garnka pod zimną wodę.
Nie uderzajcie łyżką w brzeg ani nie zdejmujcie resztek jedzenia metalowymi przedmiotami.
Lepiej namoczyć to, co się przypaliło, zamiast skrobać twardym środkiem ściernym.
Sprawdzajcie wewnętrzną powierzchnię pod kątem pęknięć i odprysków.
Niewielka wada na zewnątrz i pęknięcie wewnątrz misy to nie to samo. Jeśli emalia odpadła na powierzchni, która styka się z jedzeniem, a krawędzie nadal ulegają niszczeniu lub pojawił się odsłonięty, rdzewiejący metal, rozsądniej jest wycofać taką patelnię z codziennego używania do gotowania.
A patelnię antyprzywierającą lepiej chronić przed dwiema rzeczami
Pierwszym przypadkiem są przybory metalowe, jeśli producent wyraźnie zabrania ich używania. Drugim przypadkiem jest długotrwałe intensywne nagrzewanie pustej patelni. Do przygotowywania większości dań z powłoką antyprzywierającą w ogóle nie jest potrzebny maksymalny ogień. Drewniana lub silikonowa łyżka, miękka gąbka oraz umiarkowane nagrzewanie znacznie bardziej przedłużają żywotność powłoki niż jakakolwiek efektowna nazwa tej powłoki.
Dlatego na kuchni przydatne są różne materiały
Nie musisz szukać jednego „wiecznego” naczynia na wszystkie okazje. Emaliowana garnka lub stal nierdzewna nadają się do gotowania zup, kompotów oraz długiego gotowania. Żeliwo jest dobre do intensywnego nagrzewania i smażenia, ale wymaga dbałości o warstwę oleju chroniącą jego powierzchnię. Patelnia antyadhezyjna jest przydatna tam, gdzie szczególnie ważne jest minimalne przyleganie potraw: do jajek, naleśników czy delikatnej ryby.
Sekret trwałości starej emaliowanej garnka nie leży w utraconych radzieckich technologiach. Po prostujej powłoka musi wytrzymać dziesięciolecia, dopóki nie zostanie uszkodzona, natomiast powierzchnia antyadhezyjna od początku pełni inną funkcję i stopniowo się zużywa w trakcie użytkowania.
